ارتباط ایرانیان با توتون و تنباکو به اوایل قرن ۱۶ و به دوران صفویه باز می گردد که در آن زمان، با حضور پرتغالی‌ها در خلیج‌فارس، توتون به عنوان کالایی جدید وارد ایران شد. براساس اطلاعات موجود، در این دوران استفاده از توتون در ایران بیش‌تر به شکل قلیان رایج شد که ابوالفتح گیلانی، پزشک ایرانی دربار اکبر اول، سلطان مغول هند، آن را با تغییراتی همچون عبور دادن دود از آب، به ایرانیان معرفی کرد​.

توتون و قلیان نه ‌تنها در دربار شاهان صفوی رواج داشت، بلکه در بین مردم عادی نیز محبوبیت پیدا کرده بود.​
در نیمه اول قرن ۱۱ هجری قمری، قلیان به طور گسترده در ایران استفاده می‌شد و به یکی از نمادهای فرهنگ عمومی تبدیل شد. با این حال، تاورنیه و شاردن در سفرنامه‌های خود به این نکته اشاره کرده‌اند که توتون و قلیان نه‌ تنها در دربار شاهان صفوی رواج داشت، بلکه در بین مردم عادی نیز محبوبیت پیدا کرده بود​.

در نیمه اول قرن ۱۱ هجری قمری، قلیان به طور گسترده در ایران استفاده می‌شد و به یکی از نمادهای فرهنگ عمومی تبدیل شد. با این حال، تاورنیه و شاردن در سفرنامه‌های خود به این نکته اشاره کرده‌اند که توتون و قلیان نه‌تنها در دربار شاهان صفوی رواج داشت، بلکه در بین مردم عادی نیز محبوبیت پیدا کرده بود​.

پیدایش سیگار در ایران

سیگار به شکل مدرن خود در اواخر قرن نوزدهم وارد ایران شد. اولین نشانه‌های ورود سیگار به ایران به دهه ۱۸۶۰ میلادی بازمی‌گردد. این محصول به احتمال زیاد توسط سربازان و بازرگانان روسی و ترک که در ایران مستقر بودند، معرفی شد. در ابتدا، مصرف سیگار تنها محدود به افراد ثروتمند و طبقه بالا بود که به دنبال تقلید از اروپایی ها بودند​.

در این دوران، سیگار هنوز به صورت کالایی نایاب و گران محسوب می شد. برای مثال، در سال ۱۸۶۹، در تبریز که به عنوان مرکز تجاری مهمی برای ترکیه و روسیه شناخته می‌شد، حدود ۳۵۰ فروشگاه سیگار وجود داشت​. با گذشت زمان و افزایش تقاضا، تولید سیگار به تدریج در داخل ایران نیز آغاز شد و تا سال ۱۸۸۰ تعداد افراد سیگاری به مقدار قابل توجهی افزایش یافت.

توسعه صنعت دخانیات در ایران

با ورود سیگار به ایران، تجارت و تولید آن به‌سرعت گسترش یافت. اولین تلاش‌ها برای تولید داخلی سیگار در استان های شمالی ایران مانند گیلان و مازندران آغاز شد. این مناطق به دلیل داشتن شرایط آب و هوایی مناسب، به قطب تولید توتون و تنباکو تبدیل شدند. در سال ۱۸۷۶، کشت خانگی توتون و تنباکو برای تولید سیگار در گیلان آغاز شد و کارخانه‌های مختلفی توسط سرمایه گذاران روسی در رشت تأسیس شد​​.

در اوایل قرن بیستم، تولید سیگار در ایران به طور گسترده‌ای افزایش یافت. شهرهای مشهد، تبریز و تهران نیز به مراکز مهم تولید سیگار تبدیل شدند. این گسترش در تولید داخلی سیگار به همراه واردات سیگارهای خارجی، موجب رونق صنعت دخانیات در ایران شد. به مرور زمان، برندهای داخلی سیگار مانند «بهمن»، «زرین»، «اشنو» و «فروردین» به بازار آمدند​.

در سال ۱۹۳۷ میلادی، در دوران رضاشاه پهلوی، دولت تصمیم به تأسیس شرکت دخانیات ایران گرفت. هدف اصلی این شرکت، تولید و توزیع سیگار و محصولات دخانی برای تأمین نیازهای داخلی بود.
این شرکت با ایجاد کارخانجات در شهرهای مختلف ایران، از جمله تهران، گیلان، مازندران و آذربایجان غربی، نقش مهمی در رشد صنعت دخانیات کشور ایفا کرد. سیگار به عنوان یک پدیده رایج در ایران، از دهه ۱۹۲۰ به طور گسترده میان مردم رواج پیدا کرد. از آن زمان تاکنون، مصرف سیگار سه نسل مختلف از مردم ایران را تحت تأثیر قرار داده است.